لە نووسینی : خەلیل غەزەلی
پاش راپۆرتەکەی بی بی سی جیهانیی لەسەر یادزیندوو «نیکا شاکەرەمی» و سەلماندنی ئەوەی کە چوار جەنایەتکاری حکومەت ، وەک سیاسەتی گشتیی کۆماری ئیسلامی سەرەتا دەسدرێژییان کردوەتە سەری و پاشان زۆر بێڕەحمانە ئەو منداڵەیان کە تەنیا شانزدە ساڵ تەمەنی بوو، کوشتوە، سیمای جەنایەتکارانەی حکومەتی ئیسلامی و یاسا ئیسلامیەکانی ریسواتر لە هەرکاتێک بوە.
حکوومەتی منداڵکوژ و جەنایەتکاری ئیسلامی، دەسدرێژیی بۆ سەر کچان و کوڕانی دیل، بنەمایەکی دینەکەیە و زۆر وەحشیانە دژ بە زۆربەی زۆری لاوانی دیل (کچ و کوڕ)و تەنانەت ژن و پیاوی بەساڵا چوو، رەچاوی کردوە و دەیکات.
بەداخەوە بەهۆی هێندێک دیاردەی فەرهەنگی و دینی لە کۆمەڵگە ئیسلامی یەکاندا، دیتراوە کەسانێک کە لە زیندانەکان دەسدرێژیان کراوەتە سەر، پاش هاتنەدەر لە زیندان تووشی نەخۆشیی دەروونی هاتون و زۆرجار بینراوە بەهۆی بەستراوەیی کۆمەڵگە، جورعەتی دەربڕینی ئەو تاوانەی بەسەریان هاتوە، نەبوە و تا ئیستە زۆر کەس خۆیان کوشتوە. لەکاتێکدا قوربانیانی ئەم کار بێ ئەخلاقییەی رژیم، هیچ تاوان یا خەتایەکیان لەمبارەوە نییە و کۆمەڵگە دەرکی ئەو راستیە دەکات و حکوومەت بە بێ ئەخلاق، جەنایەتکار و تاوانبار دەزانێ.
بەداخەوە حکوومەت باش ئاگاداریی شاردنەوەی جەنایەتەکەیە لەلایەن قوربانیەکانەوە. هەر ئەو بێدەنگی و شاردنەوە و باسنەکردنی، بوەتە ئامێرێکی بەهێز لەدەستی جەنایەتکارانی حکوومەت ، تا ئەو رادەیە کە دەسدرێژی بۆ سەر زیندانی وەک وەسیلەیەک بۆ شکان، تەسلیم بوون و وردکردنی زیندانی چاولێدەکەن و بەکاری دێنن. لەکاتێکدا دەبێ بە پێچەوانە بێت و قوربانیان پاش هاتنەدەر لە زیندان دەبێ نەک هەر شەرم نەکەن و خۆیان بەتاوانبار نەزانن، بەڵکوو بە باسکردنی و تەنانەت شکات بردن بۆ ناوەندە جیهانیەکانی مافی مرۆڤ و بە گشتی کردنی لە کۆمەڵگە، هەم کۆمەڵگە لەگەل خۆیان بخەن(کە بێگومان کۆمەڵگە پشتیوانیان دەکات) و هەم ئەم کارە دزیو و نائینسانیە، کە حکوومەت وەک چەکێک بەدژی تێکۆشەران بەکاری دێنی لە دەستی بسێنن .
ئەرکێکی هەنووکەیی ئێمە ئەوەیە کە بانگەشەی ئەوە بکەین قوربانیانی دەسدرێژیی حکوومەتی ئێران نابێ لەو بارەوە خۆیان لۆمە بکەن یا شەرمەزار بن. بەڵکوو ئەوە حکومەت و دینەکەیە کە دەبێ شەرمەزار بن. قوربانیانی دەسدرێژییەکانی حکوومەت دەورێکی کاریگەریان دەبێ لە پووچەڵکردنەوەی ئەو سیاسەتەی حکوومەت کە دەسدرێژیی وەک چەکێکی بەهێز بۆ سەرکوت و دەمکوت بەکار بێنێ.
بێگومان پاش رووخانی ئەو حکوومەتە دادگایەکی بێ لایەن بەوردی لەو جەنایەتانە دەکۆڵێتەوە و تاوانباران(زیندوو یا مردوو) دادگایی دەکرێن.
- خەلیل غەزەڵی لە بنەماڵەیەکی ناوەنجیدا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. هەر لە مێرمنداڵییەوە، بەهۆی هاتنی پێشمەرگەکانی شۆڕشی ئەیلوول بۆ ڕۆژهەڵات، لەگەڵ ناسیاری و ناسنامەی نەتەوەیی خۆی (کوردبوون) ئاشنا دەبێت و ئەم هەستەی بەهۆی هۆگری بۆ شۆڕشی ئەیلوول پتەوتر دەبێت. هاوكات بەهۆی خوێندنەوە و ئاشنابوونی لەگەڵ «خەباتی خوێندکاری» لە ئێران، گەرای «بیری چەپ» و «یەکسانیخوازی» لە فكر و بۆچوونیدا سەرهەڵدەدات.
- لە سەرهەڵدانی خۆپیشاندانەکان دژی حکوومەتی پاشایەتی، چالاکانە بەشداری کردووە و پاش رووخانی ڕژێم، لە زۆربەی چالاکی و خەباتەکانی گەلەکەمان بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵاتدا بەشدار دەبێت.
- لە پەلاماری حکوومەتی ئیسلامیی ئێران بۆ سەر کوردستان، ڕوو لە شاخ دەکات و پاش خۆڕێکخستنەوەی حیزبە سیاسییەکان، درێژە بە خەباتی چەکداری و سیاسیی خۆی دەدات.
- ماوەی چەند ساڵ لە چوارچێوەی حیزبیدا کار دەکات و زیاتر وەک «کادێری بەشی ڕاگەیاندن» چالاک بووە؛ لەو بوارەشدا ژمارەیەکی زۆر بابەت و ڕاپۆرتی بۆ ڕادیۆ و بڵاوکراوە حیزبییەکان ئامادە کردووە.
- لە پڕۆسەی خەباتدا ڕێبازی فیکریی تۆکمەتر دەبێت و سەرەنجام خۆی وەک «چەپێکی سەربەخۆ» پێناسە دەکات و بۆ هەمیشە لە کاری حیزبی ماڵئاوا دەکات.
- ساڵی ١٩٩٢، وەک «پەنابەری بانگهێشتکراو» ڕوو لە هەندەران دەکات.
- پاش گشتگیربوونی تۆڕی ئینتەرنێت و جیهانی مەجازی، ماڵپەڕی «هەڵوێست»ی وەک هەوارگەیەک بۆ چالاکانی سەربەخۆ؛ ئەو دەنگە سەربەخۆیانەی کە بەهۆی حیزبەکان و دەسەڵاتەکانەوە کپ کرابوون، دامەرزاند. ئەم ماڵپەڕە دوای ماوەیەکی کورت بووە ناوەندێکی پڕناوەرۆک و بەهێز بۆ داکۆکیکردن لە پێشكەوتنخوازی و دژایەتیکردنی پاشاگەردانی و ئاژاوەگێڕی.
- “هەڵوێست” شانزە ساڵ لە جیهانی مەجازیدا ئەسپی خۆی تاودا، بەڵام پاش ئەو ماوەیە بەهۆی قورسبوونی بارگرانیی کارەکە و چوونەسەری تەمەن، غەزەڵی ناچار بە داخستنی دەبێت.
- دیارە شانبەشانی بەڕۆژکردنەوەی «هەڵوێست»، دەیان و سەدان بابەتی جۆراوجۆری نووسیوە و بەرهەمی گەلێک نووسەری دیکەشی ئیدیت و وپێداچوونەوە بۆ کردووە.
- خەلیل غەزەڵی لە ماوەی بیست تا سی ساڵی ڕابردوودا، ژمارەیەکی زۆر هەڤپەیڤین و هەڵسەنگاندنی لەگەڵ کەناڵە جۆربەجۆرەکانی تەلەفزیۆنی، ئینتەرنێتی و ڕادیۆکاندا ئەنجام داوە و لە دەیان کۆڕ و کۆنفرانسدا بەشداری کردووە.
- لە ئێستادا، خەلیل غەزەڵی خانەنشینە و درێژە بە بەرهەمە فیکرییەکانی دەدات.
